Con Ếch và Nhà Hiền Triết vĩ đại
Ngày xưa, bên một hồ nước yên bình, có hai vị nọ thường ngồi bàn chuyện trời đất. Một là Nhà Hiền Triết – ông chú tiến sĩ khoa kinh tế chính trị, râu dài, mắt kính dày, lúc nào cũng cầm cuốn sách dày cộm. Ông tin rằng mọi biến động trên đời đều nằm trong lý thuyết mà ông đã học và giảng dạy cả đời. Kẻ kia là Con Ếch – một sinh vật nhỏ bé, da xám xịt, chẳng có bằng cấp gì, chỉ biết ngồi im lặng quan sát mặt hồ và lắng nghe gió thoảng.
Khi chiến tranh Nga – Ukraine nổ ra, Nhà Hiền Triết đứng dậy, vuốt râu, tuyên bố oai vệ: “Chiến tranh chính là chất xúc tác hoàn hảo cho vàng! Lạm phát sẽ bùng nổ, dòng tiền trú ẩn sẽ đổ vào vàng. Đây là quy luật kinh tế chính trị bất di bất dịch!”
Ông mua vàng ầm ầm. Giá vàng quả nhiên vọt lên như tên lửa. Nhà Hiền Triết cười lớn, vỗ vai Con Ếch: “Thấy chưa? Lý thuyết của ta chưa bao giờ sai!”
Con Ếch chỉ ngồi im, gật gật đầu, nhưng đôi mắt vẫn chăm chú nhìn mặt hồ. Nó thấy dòng nước đang chuyển hướng lạ lùng, thấy những con cá lớn bơi ngược dòng, thấy gió đổi chiều dù chiến tranh vẫn còn khói lửa.
Thời gian trôi. Chiến tranh vẫn tiếp diễn, bom vẫn rơi, nhưng giá vàng đột ngột lao dốc không phanh. Nhà Hiền Triết đỏ mặt, vẫn khăng khăng: “Chỉ là điều chỉnh tạm thời! Chiến tranh chưa kết thúc, vàng phải lên tiếp! Ta là tiến sĩ, ta biết chắc!”
Ông càng mua thêm để “bình quân giá vốn”.
Còn Con Ếch lặng lẽ bán hết vàng từ lâu. Nó không cãi lý thuyết, chỉ đơn giản theo xu hướng. Nó mua vào những thứ khác đang lên theo quy luật sâu hơn mà Nhà Hiền Triết chưa từng đọc trong sách.
Cuối cùng, Nhà Hiền Triết ôm đống vàng lỗ nặng, râu rối bù, thở dài: “Sao lý thuyết của ta lại sai?”
Con Ếch nhảy lên một chiếc lá sen, cười khẽ:
“Thưa thầy, không phải lý thuyết sai. Chỉ là thầy đã quên rằng… xu hướng mới là người thầy thực sự của thị trường. Lý thuyết giải thích quá khứ, còn xu hướng quyết định tương lai. Con chỉ là một con ếch nhỏ, không có bằng tiến sĩ, nhưng con biết khi nào nên nhảy theo dòng nước.”
Nhà Hiền Triết im lặng nhìn Con Ếch. Lần đầu tiên trong đời, ông cúi đầu.
Rồi có một ngày… Con Ếch nhỏ bé đã thắng Nhà Hiền Triết vĩ đại.
Và từ đó, bên hồ vàng, người ta vẫn hay kể lại câu chuyện này mỗi khi ai đó quá tin vào lý thuyết mà quên nhìn xu hướng thực sự.