Những cạm bẫy chết người trong việc đầu tư chứng khoán
Vì hoàn cảnh công việc, sau đúng 5 năm rời xa thị trường chúng khoán Việt Nam tôi lại lò dò về thị trường sân nhà….sau nhiều được mất trong đời, giờ lại ngồi cùng các anh em chiến hữu trên thị trường xưa….sau 1 tuần suy nghĩ tôi quyết định viết 1 loạt bài ngắn để chia sẻ các kinh nghiệm cá nhân cùng anh em đầu tư chứng khoán .
Tôi thực sự ngạc nhiên với những điều tưởng như mới lạ nhưng vô cùng quen thuộc….thị trường vẫn thế và con người vẫn thế. Trước tiên tôi quyết định đi la liếm ở vài sàn , thực tế hiện nay các nhà đầu tư không còn ngồi nhiều trên sàn nữa….tuy nhiên vẫn còn một số gương mặt thông thái bám sàn. Việc mà người ta hay bàn trong giới đầu tư đó là tin tức và họ coi các thông tin ngắn hạn này như kim chỉ nam để giao dịch.
1.Thông tin: Con dao hai lưỡi trong đầu tư chứng khoán ở Việt Nam
Khoan hãy nói đến độ chính xác của thông tin chúng ta giả định là các thông tin đều chính xác thì việc tiếp cận thông tin và phân tích thông tin đó là rất quan trọng. Cùng một thông tin đưa ra như nhau trong các hoàn cảnh khác nhau lại có ảnh hưởng khác nhau tới thị trường…nếu là tin tốt khi thị trường đang ở đáy thì nó cũng tích cực nhưng không nhiều, nếu thị trường đang lên ở giữa đoạn thì nó làm thị trường tăng mạnh ….nhưng nếu thị trường đã tăng rất dài và tạo đỉnh ngắn hạn hay trung hạn thì có khi vừa ra tin tốt thị trường phản ánh ngược lại tức là đi xuống mạnh . Ngược lại tin xấu cũng tương tự như vậy….đôi khi có những tin vĩ mô rất xấu nhưng thị trường lại đi lên….vv…vv
Khi thông tin không song hành cùng với xu hướng lên xuống của mã Cổ phiếu hay Thị trường thì các nhà đầu tư của chúng ta kết luận rằng ….NÓ LẠI LỪA và không ai chịu chấp nhận là mình đã phạm sai lầm trong việc sử lý thông tin. Chân lý xưa như trái đất bị mọi người cố tình phủ nhận đó là ” Thị trường luôn đúng “….và ai cũng xuýt soa đổ lỗi cho việc mình đã thua một tay to hay nhóm đại gia nào đó được gọi là ….” NÓ…” có lúc mệt quá tôi hỏi một nhà đầu tư là bạn thân ….ông xem thế nào chứ mã này ông giao dịch non nửa rồi…ông sai chứ NÓ…nào ở đây ….thì bạn tôi phang thẳng…ngu thế …NÓ đánh cho toàn thị trường xuống ông ạ…..ôi zời…hết thuốc .
Kết luận ở đây là phân tích thông tin cần có phương pháp để đánh giá mức độ ảnh hưởng của thông tin đối với từng mã hay đối với toàn thị trường ….không phải cứ có tin tốt thì mua tin xấu thì bán . Khi phân tích thông tin phải xét trong cái toàn thể để đánh giá , đánh giá phải có công cụ đo đếm cụ thể và phải có nền tảng số liệu nền để đưa ra dự đoán phù hợp với diễn biến trong quá khứ….vv…và…vv
Trong trường hợp thông tin được đưa ra bởi các công ty có bề dày kinh nghiệm về việc làm giá ( Thường họ chọn một vài công ty chứng khoán đứng đằng sau để tạo ra thế tiền hô hậu ủng ) được gọi là các đội lái ….đôi khi …và nói thật trong hầu hết các trường hợp các đội lái này chỉ là công cụ và bản thân họ cũng tiền mất tật mang thân bại danh liệt vì quá tin vào các thông tin do chủ hàng đưa ra ….chắc anh em còn nhớ khoảng 2012 có khoảng hơn chục brocker phải trốn sang Úc Châu hay nhẹ nhất là sang Thái Lan…tỵ nạn vì chót làm giá nhưng đánh mất tiền của cả chủ hàng của cả nhà mình và của cả bản thân ….đến mức nếu còn bén mảng ở Việt Nam kiểu gì cũng bị băm ra cho ốc bươu vàng nó sơi vì chót lỗ nhiều quá.
Như vậy kết luận thứ 2 là phân tích thông tin không dễ như các nhà đầu tư vẫn tưởng tượng ….thường một đội phân tích cơ bản của 1 công ty chứng khoán hay ngân hàng khoảng 5 đến 10 người với bằng Tây , Ta đầy mình mà đôi khi vẫn sai như thường….người ta đã thống kê ….tóm lại trong phân tích có một giưới hạn khó qua đấy là 80%. Tức là đội nào giỏi thì phân tích 10 lần 8 đúng 2 sai….ơn giời nếu vậy cũng là có cửa rồi ….các nhà đầu tư đừng tự tin phân tích và phán như thánh ….đôi khi thấy buồn cười và làm cho giưới chuyên nghiệp càng hoang mang.
2. Xác định giá mua vào hay bài toán xác định khi nào cổ phiếu của một công ty được coi là rẻ
Xác định giá trị của một doanh nghiệp: có nhiều cách đánh giá khác nhau tùy vào phương pháp và mục tiêu đánh giá. Trước đây theo phương pháp đầu tư giá trị do sư tổ Beljamin Graham khởi xướng và thực hành đem lại kết quả rất tốt đồng thời đào tạo và huấn luyện nên nhiều học trò xuất sắc trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán thế kỷ 20…..Ông là thày và là người cố vấn dày dạn kinh nghiệm cho tỷ phú Warren Buffet cũng như nhiều nhà đầu tư nổi tiếng khác , phương pháp này cổ xúy cho việc mua các cổ phiếu được định giá thấp hơn so với các cổ phiếu cùng loại trên thị trường.
Rất nhiều người …..khá chuộng phương pháp phân tích này ….nhiều người còn coi nó như kim chỉ nam hay kinh thánh trong đầu tư chứng khoán . Tuy nhiên khi áp dụng tại Việt Nam phương pháp này không đem lại kết quả khá hơn các phương pháp mà các vị này cho là ” củ chuối ” khác….các vị này thực ra không biết rằng hiện nay thực ra có nhiều phương pháp đầu tư khác nhau, thậm chí có hơn nửa phương pháp nổi tiếng khi phân tích đã coi nhẹ vấn đề giá trị thậm chí thoát ly khỏi các chỉ báo liên quan nhiều tới giá trị. Và hiện tại thế giới đã thay đổi nên hỡi ôi các kiến thức mà các vị học đã trở nên lỗi thời do sự phát triển quá nóng và có phần quái đản của thị trường tài chính toàn cầu.
Thực ra thì không chỉ là thị trường tài chính mà cả xã hội loài người đang bước vào những vòng xoáy bất tận …mà trong nhiều trường hợp chúng ta phải học mới các kiến thức tài chính mới cho kịp với sự phát triển của thị trường này …..các định nghĩa trong quá khứ dần kém ảnh hưởng , các hình thái mới nhất là các hình thái trong sự vận động của tiền tệ đang xây dựng một nền tảng lý thuyết mới .Để dễ hiểu chúng ta hãy nghe cây chuyện sau :
Con Gà này giá bao nhiêu ???
Đấy là câu hỏi của một giáo sư phân tích tài chính khi đi chợ cho vợ hỏi một chuyên gia tự xưng là chuyên gia về Gà trên phố Hàng Bè ngày xx / yy / zz….
– Chuyên gia này điềm nhiên trả lời con này 200 K một cân anh ạ.
– Thế nếu con này ở trại của anh nuôi thì bán ra bao nhiêu ????
– 180k một cân anh ạ ( Giáo sư nghĩ ” Tổ sư nó ….có từ sáng đến chiều mà nó đã xơi 10 % chẳng khổ như mình muốn lãi như nó chắc phải mất nửa năm…( biết thế nên mình phải nặn thằng này một chút thông tin GS nghĩ bụng )
– Giáo sư bèn áp dụng chiêu khích tướng ….hỏi chuyên gia Gà mặt nhăn như táo tầu ….trông anh có vẻ mới đi buôn gà ????
– Thằng kia nhảy dựng ….mới là mới thế nào bác ơi đây là nghề gia truyền nhà em xét cả 3 đời nhà em đã buôn gà gần 100 năm
– Hay hay …..thế theo anh trong năm thì mùa nào gà rẻ nhất và mùa nào gà đắt nhất ???
– Ngày xưa khác bây giờ khác bác ạ . Ngày xưa gần tết thì gà đắt tháng 6 thì gà rẻ…bây giờ thì tùy bác ạ nếu năm nào có H5N1 thì lúc đấy gà rẻ, cho không đắt bác ạ ….sau cúm thì gà đắt hơn do bị thiêu hủy rồi ….
– Ngày xưa không thấy ai thiêu gà nhỉ ….vâng ạ….thế gà không cúm cho không cũng không lấy à ….vâng ạ….từ hồi biết cái cúm này thành ra làng em lụn bại dần ….cái này gọi là rủi do thị trường bác ạ …..Tổ sư thằng chó nó lại dạy mình về tài chính đây ….rõ mạt
– thế….theo anh thực chất con gà này có giá trị thật là bao nhiêu ?
– Làm sao biết được hả bác , công sá bây giờ cũng nhảy đùng đùng, cám bã giá lên giá xuống như lên đồng, bệnh dịch như ma trơi…lại còn thói quen thay đổi nữa giá trị thật của nó là giá mà bác bỏ tiền ra mua nó vào ngày hôm nay ở đây bác ạ .
– Thế không biết được giá thật thì cậu buôn kiểu gì…..?
– Nhà em cứ mua tháng 6 rồi bán tháng 9 bác ạ …giá là giá chợ…mua tháng 9 bán tháng 12…..Em có bí quyết bác ạ , buôn gà theo tuần trăng bác ạ….trăng càng tròn giá càng đắt trăng khuyết thì giá xuống …..Thế một năm lãi nhiều không???? dạ một năm em lãi 3 lít ( tức là 300 triệu ) khoảng 40 % tổng vốn em đầu tư bác ạ….
Giáo sư nghe xong vã mồ hôi hột….thôi bỏ mẹ …thằng buôn gà này bây giờ thành thằng chuyên gia tài chính …nó đầu tư theo chu kỳ kiểu horoscop ….là cái lý thuyết mơ hồ và khó nhất trong đầu tư tài chính …vớ vẩn phải học nó mất .
Tĩnh trí lại giáo sư mua con gà 2 cân giá 400 nghìn về cho vợ . Thằng buôn gà có thiện cảm bắt cho con gà chất …còn dậy giáo sư bây giờ gà ốm nó cũng độ nên bác mua phải cẩn thận …kiểu như bây giờ chị em đổ xô đi làm đầu ….gà nhà chúng nó cũng độ lên như công ….
Về tới nhà lần đầu tiên GS được vợ khen mua gà ngon mà lại đúng giá….giáo sư giả cười rồi bất giác liếc nhìn mái đầu kiểu cách của vợ ….thở dài lặng lẽ lên phòng ngồi mở máy tính ….lòng hoang mang….và thấm thía ….xã hội này đang thay đổi nhanh quá….và quyết tâm vắt chân lên cổ không thì tụt hậu mất .
Chuyện chỉ có vậy . Bây giờ quay lại giá trị của một công ty , chúng ta sẽ chứng kiến là công ty vẫn làm ăn đều đặn nhưng giá năm sau vẫn cao hơn năm trước 30% hay giá ổn định nhưng lúc thấp nhất và cao nhất vẫn lệch nhau khá lớn . Giá trị thật vẫn được phái phân tích cổ điển đánh giá cao nhưng nếu chúng ta chỉ căn cứ vào giá trị sổ sách để đầu tư thì rất rủi do và rất dễ …..như giang hồ nói là ” Vỡ aloo ” thậm chí công ty đang làm ăn , lãi tăng dần đều ….rồi trở thành công ty khủng, tiền như nước ….rồi toạch một cái lại hóa ra là công ty chuyên lừa đảo chiếm dụng lừa đảo hàng ngàn tỷ …..lão nghĩ cái này khác gì cúm gà ….hay thật . Nghĩ ngợi xong lão bật máy tính và thử vẽ biểu đồ sao ….xem sao Ares chạy vào đâu ….tính toán 1 giờ thấy thần chiến tranh viếng thăm các anh dòng chứng khoán …..thôi xong chắc đợt này nhiều anh nhập kho như cái đận xử lý các Ngân Hàng ……Mà sao bảo năm nay các chuyên gia phán là Ngân Hàng và chứng khoán lên nhỉ ….mịa …lão phải viết………
3.